CHECK JE VLEKJE

Het waarnemen van veranderingen op je huid

Het waarnemen van veranderingen op je huid

1. Welke veranderingen kunnen wijzen op huidkanker?
2. Wat te doen als je een verandering in een moedervlek opmerkt?
3. Wat zijn normale veranderingen met toenemende leeftijd?
4. Welke mensen lopen meer risico op het krijgen van huidkanker?
5. Wat kun je zelf doen?


1) Welke veranderingen kunnen wijzen op huidkanker?

Meestal zal een verandering niet direct op huidkanker duiden, kleine wondjes, splinters, ontstoken haartjes of krabplekjes komen zeer veel voor en verdwijnen na 1 tot 3 weken vanzelf. Het proces van huidkanker is geleidelijk en de opgemerkte verandering dient zich dus ook voort te zetten na verloop van meerdere weken. Ook een beloop waarbij een plekje af en toe terugkomt en af en toe geneest, past niet bij huidkanker. Kijk een verandering rustig 3 weken aan en maak een afspraak bij de huisarts als de verandering doorzet of aanwezig blijft. In de tabel staan mogelijke veranderingen opgesomd, die allemaal op zich zeker geen bewijs zijn voor huidkanker, maar wel een bezoek aan de huisarts rechtvaardigen. 

Tabel 1

Verandering
Praktische Uitleg
Groeiende moedervlek
Een moedervlek hoort op volwassen leeftijd niet meer te groeien. Met name asymmetrische groei kan op kwaadaardigheid wijzen. Meet de moedervlek gewoon op met een huishoudcentimeter: groeit de moedervlek tot meer dan 5 millimeter doorsnede: laat er naar kijken. (Een moedervlek die altijd al 5 millimeter of meer was en niet verandert kan geen kwaad)
Nieuw ontstane moedervlek
Deze stip is 5 millimeter in doorsnede
Een nieuw ontstane moedervlek op volwassen leeftijd mag niet veel groter groeien dan 5 millimeter. Als hij toch groter wordt, ga dan naar de huisarts. Bij jongeren (tot 25-30 jaar) is het ontstaan van nieuwe moedervlekken acceptabel.
Kleurverandering van een moedervlek
(hetzij donkerder, hetzij bleker)
Een moedervlek hoort op volwassen leeftijd geen enkele verandering te tonen, ga naar de huisarts als de verandering na 3 weken nog bestaat.
Jeukende moedervlek
(geldt ook voor steken)
Een moedervlek hoort op volwassen leeftijd op geen enkele manier op te vallen, ga naar de huisarts als de jeuk 3 weken blijft aanhouden.
Plekje met korstje, dat niet over gaat
Als u op middelbare leeftijd een plekje heeft waarop steeds weer een korstje komt, kan dat wijzen op kwaadaardigheid.
Huidkanker komt vooral voor op huid die regelmatig in de zon is geweest uw hele leven.
Zweertje dat niet geneest
Als u op middelbare leeftijd een zweertje heeft dat niet geneest, kan dat wijzen op kwaadaardigheid.
Huidkanker komt vooral voor op huid die regelmatig in de zon is geweest uw hele leven.
Snel groeiend bol gezwel/ "wildvlees"
 
Een zeldzame vorm van melanoom kan in 4-6 maanden een opbollend, rond gezwel worden, rood, bruin of bijna zwart van kleur. Het bloedt gemakkelijk. Deze vorm komt het meest voor bij mannen op oudere leeftijd. Ga zonder uitstel naar de huisarts. Dit is de enige vorm van huidkanker die haast heeft!


2) Wat te doen als je een verandering in een moedervlek opmerkt?

Een verandering in een al jaren bestaande situatie is een sterke aanwijzing dat er een kwaadaardig ontwikkeling aan de gang zou kunnen zijn. Een moedervlek of plekje waarin geen enkele verandering optreedt is geen huidkanker. Huidkanker ontwikkelt zich namelijk (meestal langzaam, soms wat sneller) in de richting van steeds groter en steeds dikker en steeds hobbeliger. Uiteindelijk is er sprake van een heel kenmerkende gevorderde tumor, die iedereen herkent als kwaadaardig, maar het streven is juist om huidkanker in een vroeg stadium te herkennen en behandelen. Hoe vroeger ontdekt en behandeld, hoe kleiner het litteken en hoe kleiner de kans op uitzaaiingen en vroegtijdig overlijden.

"Verandering" is dus een sleutelwoord bij de vroege herkenning van huidkanker.
In de tabel 1 (zie hier boven) worden de mogelijke veranderingen die zich voor kunnen doen uitgelegd. Kijk het even rustig 3 weken aan en bedenk dat huidkanker extreem zeldzaam is onder de leeftijd van 35 jaar, maar vrij vaak voorkomt boven de leeftijd van 50-60 jaar.
Als U een moedervlek of een plekje heeft dat voldoet aan één van de in de tabel genoemde veranderingen adviseren wij een bezoek aan de huisarts. De huisarts kan u vervolgens geruststellen of het plekje weghalen en opsturen voor microscopisch weefselonderzoek of u doorverwijzen naar een huidspecialist(dermatoloog).




3) Wat zijn normale veranderingen met toenemende leeftijd?

rimpels
De huid is gevoelig voor veroudering, met name als je veel in de zon bent geweest. Zonlicht, met name het Ultraviolette deel van het zonlicht, beschadigt het elastiek van de huid en maakt de huid rimpelig en vlekkerig. Dit zie je vooral in het gezicht, de nek, de onderarmen en de handruggen. Rimpels als gevolg van zonnebaden zijn zelfs te onderscheiden van rimpels op basis van alleen oudere leeftijd. De rimpels zijn grover en dikker, terwijl rimpels op basis van alleen ouderdom fijn en slap zijn. (foto 1)


Foto van rimpels en sproeten door UV schade



Ouderdomsvlekken/levervlekken
Op huidgebieden die regelmatig in de zon zijn geweest ontstaan na verloop van jaren lichtbruine vlekken en vlekjes die ouderdomsvlekken (lentigines seniles of -solares) of levervlekken worden genoemd. De latijnse achternaam "solares" geeft aan dat deze vlekken ontstaan onder invloed van de zon. De eerste vlekjes ontstaan op de neus en/of handruggen en vervolgens komen er elk jaar meer bij. (foto 2 en 3)

Foto's van levervlekken op gelaat en hand

Deze vlekken kunnen zelf niet kwaadaardig worden, maar ze verraden wel dat de "eigenaar" veel zon heeft gehad en dat is een risico-factor voor het krijgen van huidkanker.


Ouderdomswratten
Ook zonder zonblootstelling vertoont de huid bij bijna iedereen van ouder dan 50 jaar een aantal goedaardige ouderdomsverschijnselen, meestal op de huid van de romp.
De bekendste is de zogenaamde ouderdomswrat (verruca seborrhoica) die vaak in meervoud op de huid van de romp verschijnt en langzaam dikker en donkerder wordt. Het gebied vlak boven de taille is daarvoor berucht, maar ook de haargrens en bakkebaarden zijn bekende plekken voor deze wratten.(foto 4 en 5)


Foto van ouderdomswratten


Foto van een ouderdomswrat op de hoofdhuid


Deze wratten kunnen in het begin jeuk veroorzaken. Ouderdomswratten kunnen niet kwaadaardig worden!
Ouderdomswratten kunnen sterk wisselen van uiterlijk, van roze, geel, tot grijs, bruin en zwart. Dit maakt het soms moeilijk om het verschil te zien tussen een ouderdomswrat en een melanoom. Het helpt om het oppervlak van de wrat te voelen: een ouderdomswrat voelt een beetje stug/ ruw/ rasperig/ vettig aan. Het is handig om dat gevoel te leren kennen, want een ouderdomswrat komt zelden alleen, het kunnen er tientallen worden. (foto 6

Foto multiple ouderdomswratten

Bij twijfel is toch een bezoek aan uw huisarts het advies.



4) Welke mensen lopen meer risico op het krijgen van huidkanker?

In de ondertaande tabel vindt U een overzicht van risicofactoren voor het krijgen van huidkanker. Als U een of meer risicofactoren uit de tabel blijkt te hebben, wil dat geenszins zeggen dat u zeker huidkanker zult krijgen. Een risicofactor wil zeggen dat die kenmerken in wetenschappelijk onderzoek vaker worden gevonden bij mensen met huidkanker dan bij mensen zonder huidkanker. Precies zoals longkanker vaker voorkomt bij rokers.
Veel van de genoemde risicofactoren zijn nogal logisch: een lichte huid verbrandt nu eenmaal sneller en daarom hebben mensen met een lichte huid ook meteen vaker tekenen van zonneschade op hun huid na verloop van tijd. Verder is een buitenberoep logischerwijs verbonden met een grotere dosis zon en een grotere kans op verbrandingen.
Risicofactoren zijn goed bruikbaar om bepaalde mensen te attenderen op bepaalde risico's: een gewaarschuwd mens......!

Tabel met tips voor het herkennen van een verhoogd risico op huidkanker.

Risicofactor
Uitleg
Licht Huidtype
Lichte, bleke huidskleur, vaak met blauwe ogen en blond of rossig haar. Dit geldt voor bijna de halve Nederlandse bevolking!
Licht Fototype
De huid verbrandt snel in de zon en kan nauwelijks bruin worden. Dit is een risicofactor los van het feit of er daadwerkelijk een overmaat aan zonblootstelling geweest is.
Zonverbrandingen voor het 20ste jaar
Zonverbrandingen waarbij de persoon pijn heeft ervaren of niet kon slapen, al dan niet met blaren. Meerdere zonverbrandingen verhogen het risico nog verder. Zonverbrandingen op volwassen leeftijd dragen ook bij aan het huidkanker risico, maar veel minder dan verbrandingen op jonge leeftijd.
Chronische zonblootstelling
De persoon heeft een buitenberoep of heeft langere tijd in de tropen gewoond: de zonneschade van jarenlang wordt bij elkaar opgeteld tot een totaalsom. (=cumulatieve zonblootstelling)
Zonneschade/levervlekken
De huid toont permanente sproeten, met name te zien op onderarmen en schouders. Deze sproeten verdwijnen niet in de winter. Dit is chronische zonneschade, ontstaan na vele jaren te veel zon.
Zonneschade/actinische keratosen
De huid toont met name op hoofd/hals en handruggen meerdere ruwe plekjes met schilfertjes erop. Vaak is de huid daar ook al rimpelig en vlekkerig, chronische zonneschade.
Gewone moedervlekken
 
Verspreid over de huid zijn veel gewone moedervlekken  te vinden ( "veel" is meer dan 50 bij mensen boven de 50 jaar en meer dan 75 bij mensen onder de 50)
Gewone moedervlekken hebben een diameter van 2-4 mm en zijn rond of ovaal van vorm en egaal bruin.
Atypische moedervlekken
 
Atypische moedervlekken zijn grote (vlakke!) pigmentvlekken die vaak asymmetrisch zijn en wat wisselend bruin gepigmenteerd. Vlakke moedervlekken met een doorsnede van 5 mm of meer zijn al gauw atypisch. Atypische moedervlekken komen vaak meervoudig voor en als er meer dan 5 zijn is er een reden om jaarlijks voor een moedervlekkencheck naar de huisarts te gaan.
Huidkanker gehad in het verleden
Basaalcelcarcinomen komen bij een kwart van de mensen meerdere keren voor en melanomen bij ongeveer 3%
Familie
Als in de naaste familie (eerste- of tweede graads) melanoom voorkomt is uw risico op melanoom verhoogd. Bij de andere vormen van huidkanker speelt voorkomen in de familie geen rol
Erfelijk melanoom (FAMMM syndroom)
 
In de familie zijn meerdere familieleden bekend met melanoom. De diagnose "erfelijk melanoom" wordt gesteld als er twee eerstegraads verwanten een melanoom hebben of 3 tweedegraads verwanten. Het risico op melanoom is in de hele familie sterk verhoogd en er is specialistische controle nodig.



5. Wat kun je zelf doen?

1. risico's herkennen
2. aandachtig de huid checken elke 2 maanden
3. adequaat reageren bij klachten/veranderingen

1)Het helpt al veel als U zich informeert over de risicofactoren voor huidkanker! U kunt dan nagaan of u een beetje verhoogd of een sterk verhoogd risico heeft om misschien ooit huidkanker te krijgen. De tabel op deze site maakt het u gemakkelijk!

2)Als u tot de groep Nederlanders behoort met een verhoogd risico kunt u elke 2 maanden aandachtig uw hele huid bekijken met behulp van een spiegel of met behulp van partner/vriend/vriendin. Zus of moeder is ook een goede keus, het beste is natuurlijk een vaste persoon zodat veranderingen kunnen worden opgemerkt. Vorm een duo dat wederzijds elkaars moedervlekken checkt, dat is wel zo eerlijk.
Vergeet niet tussen het haar te kijken want daar kunnen ook melanomen voorkomen. (Andere vormen van huidkanker zitten vaker op kale of kalende schedels, meestal niet onder het haar)

3)Als uw aandacht wordt getrokken door een jeukend plekje of een schilferplekje besteedt daar dan serieus aandacht aan en kijk of de klacht 3 weken later nog bestaat.
De tabel op deze site geeft een opsomming van redenen om de huisarts te raadplegen als de klachten langer dan 3 weken aanhouden. De huisarts kan u snel geruststellen als het een goedaardige ontwikkeling is zoals bijvoorbeeld een ouderdomswrat. Aan de andere kant zal de huisarts u doorsturen bij twijfel of zelf de vlek of het plekje weghalen en opsturen voor weefselonderzoek. Bedenk dat huidkanker in 100% van de gevallen te genezen is als het vroeg wordt ontdekt, dit geldt zelfs voor melanomen!

Terug naar het overzicht

Huidaandoeningen

De huid is ons grootste orgaan en bovendien, in tegenstelling tot de meeste andere organen...

Lees meer...

Huidkanker

Huidkanker is een van de meest voorkomende huidziekten in Nederland en tevens ...

Lees meer...

Huidfonds

Het Huidfonds zet zich in voor de bestrijding van huidziekten.
Meer dan twee miljoen...

Lees meer...