CHECK JE VLEKJE

Actinische keratosen

Actinische keratosen, ook wel zonlichtbeschadigingen genoemd, zijn ruw aanvoelende, schilferende plekjes van de huid. De kleur varieert van rood tot huidskleurig.
Ze komen voor op aan de zon blootgestelde delen van het lichaam, zoals het gelaat, de kalende schedel en de handrug.
Deze plekken ontstaan door overmatige zonbelasting gedurende het leven.
Actinische keratosen worden gezien als het effect van teveel ultraviolette straling op de huid, via de zon of door zonnebanken. Ze worden beschouwd als mogelijke voorloper van een bepaalde vorm van huidkanker: het plaveiselcelcarcinoom.
 
Wat zijn de verschijnselen?
Op de handrug, het gelaat, de kalende schedel of onderarm ontstaan ruwe plekjes die men in het begin soms meer voelt dan ziet. De huid kan aanvoelen als schuurpapier. Soms jeukt het of doet het pijn. Vaak zijn er ook ander tekenen van langdurige zonblootstelling, zoals vlekkerige verkleuringen, rimpels en het dunner worden van de huid. Het ontstaan van actinische keratosen hangt af van de totale zonbelasting en het huidtype. Iemand met een lichte huid die gemakkelijk verbrandt in de zon heeft een verhoogd risico op dit
soort plekjes.
 
 
Waardoor wordt het veroorzaakt?
Zoals reeds opgemerkt werd is langdurige blootstelling aan zonlicht de oorzaak van actinische keratosen. Vooral mensen die beroepshalve veel in de zon zijn geweest (tuinders, vissers, bouwvakkers) of vaak in zonnige vakantielanden zijn geweest hebben een verhoogd risico. Ook mensen die langdurig met weerstandsverlagende geneesmiddelen worden behandeld, zoals patiënten die een orgaantransplantatie hebben ondergaan, hebben een grote kans om actinische keratosen te ontwikkelen.
 
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Veelal wordt de diagnose met het blote oog gesteld. Soms is het nodig om een huidmonster (huidbiopt) af te nemen om meer zekerheid te krijgen omtrent de omvang van de huidafwijking. Dit gebeurt onder lokale verdoving en vindt poliklinisch plaats.
 
Behandeling van actinische keratose:
Actinische keratosen zijn een gevolg van teveel ultraviolette straling via de zon en worden gezien als mogelijke voorlopers van huidkanker. Behandeling is dus nodig.
 
Er zijn verschillende behandelingen mogelijk (in willekeurige volgorde):
 
• Cryotherapie
Bij cryotherapie worden actinische keratosen bevroren met vloeibare stikstof van min 196 graden Celsius. Hierbij wordt een blaar gecreëerd onder de plek zelf, waardoor de “foute” cellen door de huid worden afgestoten.
 
• 5-fluorouracil crème
5-fluorouracil is het actieve bestanddeel van de crème. Dit bestanddeel wordt opgenomen door kankercellen in de huid, waar het de celgroei remt en de normale groei van de huid herstelt. Vanwege de bijwerkingen moet de crème nauwkeurig op de plekken worden aangebracht.
 
• Fotodynamische therapie
Dit is een behandeling waarbij de “foute” huidcellen lichtgevoelig worden gemaakt met een crème. Enkele uren daarna worden de plekken belicht met een bepaalde lamp, waardoor de lichtgevoelige actinische keratose cellen afsterven.
 
• Chemische peeling
Op de huid worden zuren aangebracht die een oppervlakkige etsing veroorzaken.
 
• Dermabrasie
Het bovenste laagje van de huid wordt verwijderd, waarna deze zonder de actinische keratosen weer aangroeit.
 
Chirurgische excisie
In een enkel geval is het nodig om de afwijking er in zijn geheel uit te snijden en op te sturen voor pathologisch onderzoek. Dit gebeurt onder lokale verdoving en vindt meestal poliklinisch plaats.
 
• CO2 laser
Een behandeling met CO2 laser is een behandelingsoptie die nog wel eens wordt gebruikt bij uitgebreide afwijkingen. Hierbij wordt de bovenste huidlaag als het ware verdampt. Dit moet voorzichtig en met speciale lasers gebeuren, anders ontstaat littekenvorming.
 
• Retinoïden (lokaal en/of in tabletvorm)
Retinoïden zijn afgeleiden van vitamine A zuur. Zij verbeteren de normale opbouw van de huid, in de vorm van een crème of tablet. Retinoïden worden gebruikt bij milde vormen van actinische keratosen, waarbij een groot gebied is aangedaan. Ze moeten worden gezien als extra behandeling naast de genoemde alternatieven.
 
Curettage en electrocoagulatie
Onder lokale verdoving wordt de actinische keratose met een scherp instrument (curette) weggeschraapt en soms daarna ook weggebrand (electrocoagulatie). De voor- en nadelen zijn vergelijkbaar met die van Cryotherapie.
 
 • Imiquimod crème
Imiquimod is een relatief nieuw middel dat het afweersysteem activeert om huidkankercellen te bestrijden.           
 
De therapiekeuze hangt af van het aantal plekken, de plaats en de ernst van de plekken, hoe lang u ze al heeft en uw voorkeur. Ook andere factoren kunnen een rol spelen, bijvoorbeeld het gebruik van geneesmiddelen die het afweersysteem onderdrukken. Omdat actinische keratosen voorkomen in gebieden van uitgebreide zonneschade kunnen meerdere behandelingen nodig zijn.
Vaak zullen er gedurende het leven meerdere plekken in dat gebied ontstaan.
 
 
Bescherming tegen de zon
Als u actinische keratosen heeft is dat een signaal dat de huid al flink beschadigd is door de zon. Een goede bescherming bij zonnig weer door kleding of een goede zonnebrand crème is van groot belang!

Terug naar het overzicht

Huidaandoeningen

De huid is ons grootste orgaan en bovendien, in tegenstelling tot de meeste andere organen...

Lees meer...

Huidkanker

Huidkanker is een van de meest voorkomende huidziekten in Nederland en tevens...

Lees meer...

Huidfonds

Het Huidfonds richt zich op het voorkomen van huidaandoeningen, betere zorg voor mensen met een huidaandoening en acceptatie van de huid die 'anders' is....

Lees meer...